دوغان گؤچمن (کؤچمن), 21.05.2016 اینسان ندیر؟ اؤزگۆرلۆک بلیرله‌نه‌بیلر می؟

اینسان ندیر؟ اؤزگۆرلۆک بلیرله‌نه‌بیلر می و یا تانیملانابیلر می؟ داها دراماتیک بیر شکیلده ایفاده ائده‌جک اولارساق: بیلینه‌بیلر می؟ اینسانلیق تاریخینین اۆره‌تدیگی (تولید ائتدیگی) و بیرینه وئریلن جوابین اوبیرینه وئریله‌جک جوابی دوغرودان (مستقیمن) بلیرله‌دیگی باشقا بیر سورو جۆتۆ وار می گؤره‌سن؟ اینسانی تانیملادیغیمیز زامان هارادایسا مستقیمن اؤزگۆرلۆیو و اؤزگۆرلۆیو تانیملادیغیمیز زامان دا هارادایسا مستقیمن اینسانی دا اونونلا بیرلیکده تانیملاریق. اینسان ندیر، ندن واردیر؟ اینسانین وارلیغینین آماجی اؤنجه‌دن بلیرلنمیش می؟ یوخسا اینسانین وارلیغینا اؤزۆنۆن قرار وئرمه‌سی می گره‌کیر؟ اگر اینسانین وارلیغینین آنلامی اؤنجه‌دن بلیرلنمیش ایسه، بونو نئجه بیله‌جه‌ییک، بونو بیله‌بیلمک اۆچۆن هارایا باخاجاغیق؟ یوخ، اگر اینسانین وارلیغینا آنلامی یئنه اینسانین اؤزو وئریرسه، اینسان بونو نه‌یه گؤره بلیرله‌یه‌جکدیر؟ بو قرار فردی بیر قراردیر می، یوخسا توپلومسال بیر قراردیر می؟ بلکه ده هم توپلومسال هم ده بیره‌یسل بیر بیر قراردیر.

اؤزگۆرلۆک ندیر؟ حق و سوروملولوق (مسئولیت) باغلامیندا دۆشۆنرسک، اؤزگۆرلۆک ساده‌جه حاقلارا صاحیب اولماق آنلامینا می گه‌لر؟ اؤزگۆرلۆک قاورامی (مفهومو) مجبوری اولاراق مسئولیت و تکلیف قاوراملارینی ایچرمز می؟ بئله اولونجا، ائش (برابر) دئیشله، اؤزگۆرلۆک قاورامی تعهد قاورامینی ایچره‌جک شکیلده دۆشۆنۆلرسه، بو اؤزگۆرلۆک قاورامینین اؤزۆنه آیقیری (ضد) بیر گیریشیم اولماز می؟ ندیر او حالدا اؤزگۆرلۆک؟ هارادایسا هر کسین گؤزۆ قاپالی تایید ائده‌جه‌گی "هر کسین ایسته‌دیگینی یاپماسی" اؤزگۆرلۆکدۆر مۆ میثال اۆچۆن؟ بیر ده، یاشادیم دیه‌بیلمه‌نین اولمازسا اولماز ایلکه‌سی اولان "اینسانین اؤزۆنۆ گئرچکلشدیرمه‌سی" نه انلاما گلمکده‌دیر؟

آیرینتیلی ›
دوغان گؤچمن (کؤچمن), 17.05.2014 حیاتین معناسی وار می؟ خوشبخت‌لیک ندیر؟ حیاتین معناسینی سورغولاماق، اینسانی نره‌ده‌یسه دوغرودان (مستقیماً) وارلیغین آنلامینی سورغولاماغا و تا فلسفه‌نین باشینا، یعنی فلسفی عقلین صیفر نقطه‌سینه آپاریر. بو موضوعدا، هارداسا هر شئی، تالئس-ین «هر شئیین ایلک اؤزو (ذاتی) نئدیر؟» سوروسویلا باشلایار و ۲ یوز ایلی گئچن بیر مدت‌دن سونرا ارسطو-نون دئوآسا آنسیکلوپئدیک اثرینده ان اوست نقطه‌سینه یئتشیر. هر شئیین اؤزونو (ذاتینی) سورغولایان سورو، هر شئیلرین کؤکنینی آراشدیرار. وارلیغی وار ائدن، وارلیغا بوتونلوک و آنلام قازاندیران ندیر؟ وارلیغی حرکت‌لی و جانلی یا دا دینامیک قیلان ندیر؟ وارلیغین کؤکنینی آراشدیرماق، قاچینیلماز اولاراق وارلیغین بیر آماجی‌نین، وار اولان هر شئیین یؤنه‌لدیگی اورتاق بیر نقطه‌نین اولوب اولمادیغینی آراشدیرماغی دا گره‌کدیرَ‌ر. بیر بوتون اولاراق وارلیغین و تک تک وار اولانلارین یؤنه‌لدیگی اورتاق بیر هدف واردیر می؟ وارلیغین گئدیشینی و یؤنونو آراشدیران بو سورو، وارلیغین حالینی و آنلامینی سورغولایار. ندیر وارلیغین آنلامی؟ وارلیغین بیر آنلامی واردیر می؟ بوتون بو سورولار، هیپپولیتوس-ون نقل قول ائتدیگی، تالئس-ین «ائوره‌نین کؤکنی و نهایی هدفی سودور» بَلیرله‌مه‌سینده گیز‌لی‌دیر. او حالدا، وارلیغین کؤکنی، آماجی و آنلامی ندیر؟ اوبیری طرفدن؛ وار اولانلار آراسین‌دا دوروملارینا، حاللارینا و بیچیملرینه گؤره بیر هیئرارشی واردیر می؟ اگر بیر هیئرارشی وار ایسه –کی ائله گؤرونمکده‌دیر، بونو نئجه قاوراماق گره‌کر و وارلیغی اولوشدوران بوتون وارلیقلارین آراسین‌دا اینسانین یئری ندیر؟ اینسانا دیگر وارلیقلار آراسین‌دا اؤزگونلوک قازاندیران اؤزه‌للیگی یا دا اؤزه‌للیکلری نه(لر)دیر؟ جانلی بیر وارلیق اولاراق اینسانین حیاتینین آنلامی واردیر می؟ ندیر یاشامین آنلامی؟ اینسانین حیاتینین آنلامینی سورغولاماق، قاچینیلماز اولاراق خوشبخت‌لیگین نه اولدوغو سوروسونو آراشدیرماغا آپارار. چونکو اینسان، ساده‌جه بسیط بیر شکیلده یاشاماق ایسته‌مز؛ اینسان، عینی زاماندا یاخشی یاشاماق و خوشبخت‌ اولماق ایسته‌یر. ائله ایسه، یاخشی یاشامانین بیر اؤلچوتو واردیر می؛ خوشبخت‌لیک ندیر؟ اگر اینسانین وارلیغینا آنلام قازاندیرماق اوچون، دیگر بیرچوخ جانلیدا اولدوغو کیمی وارلیغینی بیولوژیک بیر وارلیق اولاراق سوردورمه‌سی تک باشینا یئتمه‌ییرسه؛ ترسینه اگر بونون اوچون عینی حالدا قاچینیلماز اولاراق بیلگه‌جه و اخلاقلی یاشامین گره‌کلری و آنلامی اوزَرینه دوشونمک مجبوریتینده قالییرساق؛ بو دورومدا بیلینجلی یاشاماق و یاشارکن اخلاقلی اولماق نه دئمکدیر؟ بورادا اورتایا آتیلان سورولارا، فلسفه‌نین بوگون وئره‌بیله‌جه‌یی اولاسی جوابلارین نلر اولابیله‌جه‌یی اوزَرینه یوخاریدا اؤنریلن (پیشنهاد ائدیلن) باشلیق آلتیندا یاپیلماق ایسته‌نن سونوم (ارائه) چرچیوَسینده دوشونوله‌جکدیر. آیرینتیلی ›

باش یازی

تومو ›
آرتوم دینج, 05.11.2012

هرکس و هر کسیم اوچون بیر وارولما اوزامینین اولاسیلیغی

گونوموزده اینسانلار دوغولدوقلاری آندان اعتبارن، دگیشیک مسئله‌لرله دولو بیر گرچکلیک اورتامینا گؤزلرینی آچماقدا‌دیرلار. بوگون دونیانین بیرچوخ یئرینده اینسانلار؛ دگیشیک کولتورل، قومی، دینی، طبقاتی و جینسیت منسوبیتلری یا دا کیملیکلری سببیله زوراکیلیغا، باسقییا و آیریمچیلیغا معروض قالماقدا‌دیرلار.

حافیظه

تومو ›

چاغین آخیشیندا

آرتوم دینج, 07.07.2014

ایراندا تورکلرین 'عدالت طلب' خرداد ١٣٨٥ عصیانلاری

ایسلام جومهوریتی خبر آژانسی‌نا (ایرنایا) عایید ایران قزئتی‌نین 22 اردیبهشت 1385 تاریخلی یایینیندا، «بؤجکلرین بیزلری بؤجکلشدیرمه‌مه‌سی اوچون نه ائدک؟» باشلیقلی رسیم‌لی گۆلدۆرۆجو بیر اؤیکو یایینلاندی. بو رسیملی حکایه‌ده جیزیلان اینسان کاراکتئری، قارشیسینداکی بؤجه‌یه فارسجا سسله‌نیر. بؤجک ایسه اونا تورکجه جواب وئریر و حکایه، بؤجکلردن قورتولما یوللارینین انلادیمی ایله سوردورولور. ایراندا میلیونلارجا تورک بو اولایی بیر "آشاغیلاما" و "دیشلاما" (ترد ائتمه) داورانیشی اولاراق دگرلندیردی. اونلار اؤز اعتراض‌لارینی بیلدیرمک و بو ایشین مسببلرینین قینانماسی و جزالاندیریلماسی اوچون چئشیدلی کند و شهرلرده -آغیر هزینه‌سینه باخمایاراق- قیناما گؤستریلری گئرچک‌لشدیردیلر.

بولتن / مجموعه

آرتوم دینج, 11.02.2014

ایرانگرایی فارسگرا: سیاستهای فارسی‌سازی در ایران چند قومی

در این شماره ١٤ خبر، ٩ تحلیل و تفسیر، ٥ مقاله و ٢ کتاب در رابطه با سیاستهای فارسی‌سازی در ایران امروز معرفی میگردد.

چئوریم‌ایچی کیتابلیق

تومو ›

گؤروشونوزو بیلدیرین

تومو ›

ایندیکی شرطلرده ایراندا فارس اولمایان قوملارین گلجَگی ایله باغلی، آشاغیداکی سئچنکلردن هانکیسی داها مومکون گؤرونور؟ بیردن چوخ سئچنک سئچیله‌بیلر.

فارسلاشدیرما سیاستلری باشاریلی اولاجاق، نفوسون/ جمعیتین هامیسی فارسلاشاجاقدیر.
فارسلاشدیرما سیاستلری باشاریسیز اولاجاق، قوملارین کولتوره‌ل/ فرهنگی حاقلاری قانونی قوروما آلتینا آلیناجاقدیر.
قومی یاپیلارا/ ساختارلارا گؤره، فئدئرال ایداری بیریملر/ واحدلر اولوشاجاقدیر.
قومی یاپیلارا/ ساختارلارا گؤره، باغیمسیز/ مستقل دولتلر اولوشاجاقدیر.

سورغولاما زامانی اَنلر لیسته‌سی

ان چوخ تیکلانانلار

ان چوخ بَیه‌نیلنلر

ان چوخ یوروملانانلار