Yazar: فیروز یوسفی

 

"امر تشکیل کارگروه تدریس و مدیریت گروههای زبان و ادبیات تورکی در دانشگاهها و مدارس مناطق تورک‌نشین ایران به اعضای هیئت علمی گروه زبان تورکی دانشکده ادبیات فارسی و زبانهای خارجی دانشگاه علامه طباطبائی [تهران] واگذار شود!"

 

در اوایل دهه 80 این رشته برای اولین بار در ایران با مقطع کارشناسی در دانشگاه علامه طباطبائی راه اندازی شد[1]. اخیرا در دانشگاه اورمیه نیز تدریس این رشته راه اندازی شده‌ است[2]. در این سالها دانشگاه علامه طباطبائی و گروه زبان تورکی وظیفه تربیت اساتید و متخصصین زبان تورکی را بر عهده داشته‌ است. بسیاری از فارغ‌التحصیلان این رشته پس از اخذ مدرک کارشناسی، تحصیلات تکمیلی خود را در رشته‌ی تورکولوژی و علوم مربوطه با موفقیت به اتمام رسانده  و در جرگه‌ی اساتید و کارشناسان مجرب این رشته به شمار می‌روند.

 

گروه زبان تورکی دانشکده ادبیات فارسی و زبانهای خارجی دانشگاه مذکور تجربه‌ی برگزاری همایشهای داخلی و بین‌المللی متعددی در زمینه گویشهای زبان تورکی، شهریار پژوهی و تورکی پژوهی را در کارنامه فعالیت خود دارد[3].

 

در روزها و ماههای اخیر با انتشار اخباری مبنی بر تدریس رشته زبان و ادبیات تورکی، درج و امکان انتخاب آن در دفترچه انتخاب رشته کنکور سراسری سال تحصیلی 95-96، احتمال پذیرش دانشجو در مقطع کارشناسی این رشته در دانشگاه تبریز قوّت گرفته است.^[4] هر چند ورود رشته زبان تورکی به سیستم آموزشی دانشگاهی ایران جای بسی امیدواری دارد ولی هنوز محتوا و انتخاب سرفصل‌های آموزشی آن کاملا مبهم به نظر می‌رسد. تاکید بر انتخاب سرفصل‌های آموزشی پیشنهاد شده از سوی محافلی با رویکرد تبعیض‌گرایانه، تمامیت‌خواهانه، سلطه‌گرایانه و … از دیگر مشکلات تدریس این رشته خواهد بود[5].

 

لازم به ذکر است سنگ‌نبشته‌های باستانی و متون کلاسیک تورکی از جمله کتیبه‌های اورخون، کؤل‌تیگین و یئنی‌سئی، دیوان لغات تورک کاشغری، کتاب ده‌ده قورقود، کتاب قوتادغو بیلیک یوسف خاص حاجب، دیوان حکمت احمد یسوی و دیوان تورکی فضولی و بسیاری از آثار و متون کلاسیک دیگر تورکی، منابع اصلی تدریس گویشهای تورکی در رشته زبان و ادبیات تورکی تمام دانشگاههای سراسر جهان می‌باشند. برخورد ایدئولوژیک، تبعیض‌گرایانه و حذف این منابع از سرفصل‌های آموزشی رشته زبان تورکی در دانشگاه تبریز، لاجرم از ارزش علمی این رشته کاسته و همچنین آموزش این زبان را دچار اشکالات جدی خواهد ساخت.

 

یکی دیگر از ابهامات تدریس این رشته در دانشگاه تبریز، لهجه‌گرایی، تاکید بر مکتب و لهجه تبریز و معیار قرار دادن آموزش آن است. لهجه‌ای که حتی فاقد یک اثر ادبی است.

 

بنابر اظهارات اخیر مدیر گروه زبان تورکی دانشگاه تبریز عمده منابع درسی برای رشته زبان و ادبیات تورکی، ایرانی و لهجه کلامی (محاوره‌ای) مربوط به مکتب و لهجه تبریز خواهد بود[6].

 

مکتب و لهجه تبریز زمینه‌ساز پیدایش و اختراع زبان ساختگی غیر علمی جدیدی با نام “تورکی تبریزی” خواهد بود.

 

از دیگر ابهامات تدریس این رشته، کمیت، کیفیت و توانمندی علمی مدرسین این زبان در دانشگاه مذکور است.

 

طبیعتاً افراد و اساتیدی که با زبان تورکی هیچ آشنایی ندارند و تحصیلات آنها نیز مرتبط با این زبان نبوده و تخصص و مدرک آکادمیک هم در این زمینه نداشته و تجربه تدریس آن را هم دارا نیستند و هیچ کار پژوهشی و علمی مثمرثمر و چشمگیری را در کارنامه فعالیت خود ندارند؛ صلاحیت تدریس و مدیریت گروه رشته زبان و ادبیات تورکی را نیز دارا نیستند. انتساب افراد غیر مرتبط با زبان تورکی در واحدهای دانشگاهی که عمل تدریس زبان تورکی را بر عهده خواهند داشت کاری بسیار ناشیانه و ناشایست خواهد بود.

 

با توجه به تجربه موفق اساتید و تبحر اعضای هیئت علمی گروه زبان تورکی دانشگاه علامه طباطبائی در زمینه تدریس این زبان و همکاری آموزشی این گروه با تورکولوژیست‌ها و اساتید مجرب زبان تورکی و …  واگذاری تشکیل کارگروه و تدریس زبان تورکی در دانشگاهها و مدارس مناطق تورک‌نشین ایران از سوی وزارت علوم به این گروه و اعضای هیئت علمی آن شایسته، نتیجه‌بخش و موفقیت‌آمیز خواهد بود.

 

____________________________________

پی‌نوشت‌ها:

1- راه اندازی رشته زبان تورکی استانبولی در مقطع کارشناسی در دانشگاه علامه طباطبایی  _ افتتاح کرسی زبان و ادبیات تورکی استانبولی در دانشگاه علامه طباطبایی 

http://www.entekhab.ir/fa/news/286146/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%DB%8C%DA%A9-%D8%A7%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%82-%D8%A8%DA%A9%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D8%B9%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86

 http://www.ghatreh.com/news/nn9940165/%DA%A9%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%AA%D8%B1%DA%A9%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%A8%D9%88%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A8%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D9%81%D8%AA%D8%AA%D8%A7%D8%AD

 

 

2- راه اندازی رشته زبان تورکی استانبولی در دانشگاه اورمیه http://www.snn.ir/detail/News/373269/96

 

3- برگزاری همایش بین‌المللی زبان تورکی

http://atu.ac.ir/fa/news/1/bodyView/1741/0/%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C.%D8%AF%D9%88%D9%85%DB%8C%D9%86.%D9%87%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4.%D8%A8%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84%DB%8C.%D9%BE%DB%8C%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C.%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C.%D9%88.%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C.%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86.%D9%88.%D8%AA%D8%B1%DA%A9%DB%8C%D9%87.html

http://atu.ac.ir/fa/news/1/bodyView/1741/0/%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%DB%8C.%D8%AF%D9%88%D9%85%DB%8C%D9%86.%D9%87%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4.%D8%A8%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84%DB%8C.%D9%BE%DB%8C%D9%88%D9%86%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C.%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C.%D9%88.%D8%A7%D8%AF%D8%A8%DB%8C.%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86.%D9%88.%D8%AA%D8%B1%DA%A9%DB%8C%D9%87.html

 

4- تدریس رشته زبان تورکی در مقطع کارشناسی در دانشگاه‌ها

http://iran-newspaper.com/Newspaper/BlockPrint/145699

 

5- پیشنهاد حذف منابع و سرفصل‌های آموزشی رشته‌ی زبان تورکی در دفترچه انتخاب رشته کنکور سراسری 95-96

http://sharghdaily.ir/News/101176/%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA-%D9%87%D9%88%DB%8C%D8%AA-%D9%88-%DA%A9%D9%85%D9%BE%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%AE%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%AA%DB%8C

 

6- تدریس زبان تورکی با محوریت لهجه تبریز

http://madaniatnews.com/?p=1481

/ sitesinden 18.06.2026 tarihinde yazdırılmıştır